Scheidsrechter zijn is niet voor iedereen weggelegd. Je staat midden in het spel, moet in een fractie van een seconde beslissen en weet vooraf één ding zeker: niet iedereen zal het altijd met je eens zijn. Jan Welten vindt het juist prachtig. Hij fluit al jarenlang wedstrijden bij Nooit Gedacht en zorgt er als scheidsrechterscoördinator bovendien voor dat ook andere wedstrijden van een leidsman worden voorzien.

„Ik probeer zo min mogelijk een stempel op een wedstrijd te drukken”, vertelt Jan. „Het mooiste is als spelers na afloop bij wijze van spreken niet eens meer weten dat ik gefloten heb. Dan is het blijkbaar goed gegaan.”

Vanaf de JO13 probeert Jan bij iedere thuiswedstrijd van Nooit Gedacht een scheidsrechter te regelen. Gemiddeld zijn er op een zaterdag vijf of zes nodig. Dat lukt bijna altijd, al wordt vooral die zesde naam soms lastig gevonden.

In de groep waarop Jan een beroep kan doen zitten ongeveer achttien scheidsrechters. Een stuk of vijf, zes daarvan is vrijwel iedere week beschikbaar. Daarnaast zijn er mensen die regelmatig bijspringen. „Ik ben heel blij met de groep scheidsrechters die we bij Nooit Gedacht hebben. Het liefst zet je iemand op een wedstrijd die daar helemaal onafhankelijk staat. Als een leider of ouder van een speler moet fluiten, kan dat natuurlijk ook, maar een neutrale scheidsrechter is altijd prettiger.” Wanneer het echt niet lukt, laat Jan uiterlijk donderdag aan het betreffende team weten dat het zelf iemand moet regelen.

Enig gevoel voor voetbal voldoende
Een diploma is voor het fluiten van veel wedstrijden binnen het amateurvoetbal niet verplicht. Wie enig gevoel voor voetbal heeft en het leuk lijkt om een wedstrijd te leiden, kan dus beginnen. Via de KNVB is er wel een cursus tot verenigingsscheidsrechter. Die bestaat uit vier bijeenkomsten en twee stagewedstrijden.

Jan weet uit eigen ervaring hoe eenvoudig zoiets kan beginnen. Midden jaren negentig zat hij bij zijn toenmalige club Maaskantse Boys in de kantine toen voor een jeugdwedstrijd plotseling geen scheidsrechter beschikbaar was. Of hij het niet wilde proberen? Dat deed hij. Inmiddels zijn we tientallen jaren verder.

„Ik vind het gewoon hartstikke leuk”, zegt hij. „Je bent met voetbal bezig en het geeft voldoening als een wedstrijd lekker loopt. Als spelers na een paar minuten weten welke lijn je hanteert, heb je daar de rest van de wedstrijd profijt van.”

Die lijn probeert Jan vooral rustig neer te zetten. Niet meteen overdreven streng, wel duidelijk. „Ik heb er geen moeite mee als iemand vanuit de emotie een keer roept: ‘Scheids, kom op’. Maar daarna moet het wel klaar zijn. Waar je niets mee opschiet, is overal op reageren. Dan maak je het jezelf alleen maar moeilijk.”

Gelijk geven
Soms geeft hij een speler ook gewoon gelijk. „Als ik zelf weet dat ik iets verkeerd heb gezien, kan ik best zeggen: ‘Je hebt gelijk, maar ik kan het niet meer terugdraaien’. Daar is niks mis mee.”

Hoeveel Jan tijdens een wedstrijd toelaat, hangt af van het duel. „Ik probeer in de geest van de wedstrijd te fluiten. Soms merk je al snel dat je er kort op moet zitten. Bij een andere wedstrijd kun je juist wat meer laten doorgaan. Als je dat maar aan beide kanten hetzelfde doet.”

Bij Nooit Gedacht fluit Jan van alles: jeugdwedstrijden van O13 tot en met O19 en op zondag senioren en de vrouwen. Zelf kwam hij zo’n 27 jaar geleden bij Nooit Gedacht terecht. Jan was keeper en speelde daarvoor bij Maaskantse Boys. Via vrienden in Geffen belandde hij bij de club, waar hij vervolgens steeds meer vrijwilligerswerk ging doen.

Dat vrijwilligerswerk bleef niet onopgemerkt. In 2023 kozen de leden van Nooit Gedacht hem tot Rookie van het Jaar, de titel voor een vrijwilliger die zich bijzonder inzet voor de vereniging. Een wat opmerkelijke naam voor iemand die toen al jarenlang op De Biescamp rondliep, maar zijn inzet was er niet minder om. Ook toen werd al geroemd dat Jan niet alleen wedstrijden floot en scheidsrechters regelde, maar ook de afhandeling van tuchtzaken richting de KNVB op zich nam.

Naast scheidsrechterscoördinator is hij namelijk ook wedstrijdsecretaris voor de jeugd. De kleedkamer- en veldindeling verzorgen en ondertussen scheidsrechters vragen om op zaterdag of zondag een wedstrijd te kunnen fluiten: het zijn werkzaamheden die iedere week terugkomen.

Week van de Scheidsrechter
En soms komt daar nog iets bij. Bij gestaakte wedstrijden of andere tuchtzaken richting de KNVB helpt Jan met de afhandeling. Gelukkig gebeurt dat maar enkele keren per jaar. „Het liefst heb je natuurlijk dat een wedstrijd gewoon normaal wordt uitgespeeld.”

De Week van de Scheidsrechter is daarom wat Jan betreft een mooi moment om ook eens aandacht te geven aan de mensen die ieder weekend met de fluit het veld opstappen. Nooit Gedacht probeert die waardering ook daadwerkelijk te laten blijken. De club nodigde de eigen scheidsrechters onlangs uit in de kantine voor een gezamenlijke middag met een hapje en een drankje.

Dat wordt gewaardeerd, merkt Jan. En nieuwe scheidsrechters zijn altijd welkom. „Je hoeft echt niet meteen alles perfect te kunnen. Als je voetbal een beetje begrijpt en het leuk lijkt om een wedstrijd te leiden, kun je gewoon beginnen. Uiteindelijk leer je het vooral door het te doen.”